VV, czyli o języku obrazowym

I jak tu się jeszcze uczyć, żeby nie uczyć się za wiele, a wiele się nauczyć?

• Pewnie już zauważyliście, że w językach migowych jest sporo skojarzeń. 
• Mamy też 'wbudowany' w siebie naturalny wzorzec reakcji, mimiki i zachowań, który ukazujemy otoczeniu z łatwością. 
• Wiele znaków używamy od lat w obu kulturach. 
• Kiedy nauczymy się około 100 ważnych słów, to sporą ilość konwersacji na podstawowe tematy mamy już za sobą.
• Mnóstwo słownictwa możemy  poznać przy okazji, czyli kiedy mamy 'zapotrzebowanie' na konkretną tematykę.
• A jak umiemy alfabet migowy, to już też jest coś.

Mając w zanadrzu tylko powyższe punkty, można przekazać mnóstwo informacji. Podsumujmy. 

• 94- wybrane skojarzenia, patrz link Znaki oparte na skojarzeniach
• 60- wybrane podobieństwa, patrz link 

  Znaki, których używasz na co dzień, czyli: Co było pierwsze?

• 100 słów, które ułatwiają konwersację w każdym języku, patrz link 

  Słowniczek 1/ 3, czyli 100 słów

  Tutaj już trzeba poszukać po słownikach/ filmikach. A gdzie? Patrz link Przydatne strony
• słownictwo, które akurat potrzebujesz. 

No i mamy co najmniej jeden poziom kursu językowego. Bez większego wysiłku, bo prawie 150 znaków jest do ogarnięcia prawie intuicyjnie :), a drugie 150 trzeba poszukać we własnym zakresie. Taka maleńka A/jedyneczka.

A teraz bardzo budujące info. Dorzucam do poprzedniego jeszcze jedno. Dodatkowe ułatwienie.

Krótko, VV. 

Eeee? To skrót nazwy angielskiej Visual Vernacular. 

A po polsku język obrazowy/ wizualny. Bardzo popularny temat dzisiaj! 

A wśród g/Głuchych? Znany od daaaawna, od prawie zawsze. To jest tak, używasz jakiegoś sposobu komunikacji przez 'milion lat', a później ktoś to nazwie i wszyscy mówią: 'Wow'! i się tym zachwycają. I nazywają to nawet sztuką.

Tymczasem niesłyszący w naturalny sposób posługują się VV, w mniejszym lub większym stopniu. Tak po prostu, niezależnie od nazwy tej 'metody', 'techniki', czy jak to tam jeszcze zwać.' 

A swoją drogą, to sztuka migać tak jak oni :), tak samo, jak sztuką jest ubieranie swojej wypowiedzi w piękne słowa.  

Kiedy myślałem, że migam całkiem dobrze, czyli szybko, w miarę miękko, to okazało się, że była to jakaś dziwna mieszanka systemu językowo- migowego i podpatrzonego u Głuchych sposobu porozumiewania się. 

Wtedy to, czyli krótko po roku 2000 usłyszałem po raz pierwszy cudowny zwrot: 'język obrazowy'. I komentarz do tego: 'No, Głusi tak migają od zawsze, to jest ich sposób migania, kolorowy, barwny. I to im się podoba'. Więcej na ten temat. Patrz link 

O korzystaniu z przestrzeni, część trzecia Podtytuł: 'Co lubimy, czyli krótki poradnik migania/ fragmenty'.

Aha, czyli trzeba się uczyć na nowo. Ok, i tak się stało. 'To pokaż mi, jak byś to przemigał'. No tak, pacnięcie w czoło, to oczywiste. 

Język obrazowy, więcej dynamiki, bogatsza mimika, wyobraźnia, dystans do siebie. No i zdziwienie wielu osób:

• Niesłyszących, bo w końcu migasz tak jak my. Wyraźnie. Rozumiemy cię. Wiemy, o co chodzi. Dziękujemy.
• Słyszących, którzy migają, bo fajnie, ciekawiej, inaczej, śmiesznie trochę. No tak, ale Głusi tak lubią. Dla nich to wcale śmiesznie nie jest, tak jak dla Francuza nie jest śmieszne 'r', a dla Hiszpana takie lekkie 'seplenionko'.
• Słyszących, nie migających, bo bogatsza, czasem, groźniejsza mimika. Bardziej dynamiczne bardziej 'nerwowe' miganie. To nie jest agresja, mówię, to modulacja migowa, stosowana tam, gdzie to konieczne. Jak lew biegnie, to nie pokażesz tego spokojnie, dynamicznie trzeba. Leniwca pokażesz inaczej.

Wiadomo, nie każdy Głuchy będzie migał ciągle w sposób obrazowy, tak samo, jak osoba mająca zdolności krasomówcze nie będzie zawsze z nich korzystała. 

Dodatkowo jedne osoby pokażą coś mniej lub bardziej obrazowo. Dużo zależy od czyichś chęci, inwencji, zdolności, znajomości tematu, a jeszcze bardziej zafascynowania czymś. 

Ktoś, kto się pasjonuje daną dziedziną wiedzy, przedstawi sprawę inaczej, niż osoba mająca o czymś ogólne, czy mgliste wyobrażenie.

Jest jeszcze sprawa otoczenia. Lepiej migać 'spokojnie' w świecie słyszących, bo ktoś może źle odebrać barwny sposób migania.

O języku wizualnym jeszcze napiszę w przyszłości, teraz tylko napomknę, jak bardzo pomagają jego podstawy w odpowiednim (nie) uczeniu się języka migowego oraz ulepszaniu obecnego.

Pantomima

Dobry komunikat wizualny zawiera jej elementy. I warto, mając do siebie dystans, 'mimować' na ile potrafimy i możemy. 

Polecam jedną ze scen komedii "Rozumiemy się bez słów", czyli francusko/belgijskiego poprzednika oscarowej produkcji "Coda": 

Niesłysząca Gigi, mama Paoli, pyta jej słyszącego kolegę, gdzie jest córka. Ten, nie znając języka migowego, improwizuje i pokazuje piękny ponadnarodowy znak, który w tym kontekście oznaczać może tylko jedno... toaletę. 

VV praktyczny, życiowy.

Jak wiele przedmiotów lub sytuacji jesteśmy w stanie ukazać bez użycia słów? Co możemy ulepszyć?

Pomocne pod tym względem są gry imprezowe, w stylu kalambury, ale takie pokazywane 'na migi'.

A co są w stanie przedstawić aktorzy dawnych filmów niemych?

Bajki, gdzie bohaterowie nie używają głosu. Jak wiele jesteśmy w stanie z nich wyczytać! Uśmiać się można, popłakać z lekka, wkurzyć nawet.

Mimowie... jaką historię są w stanie przekazać! 

Wiadomo, uczyli się, ćwiczyli. A nam nie wolno? 

Markowanie czynności

Skradanie się, strach, chowanie się, picie, sprzątanie, jedzenie, upijanie się, obżeranie, rozmowa telefoniczna, bezgłośne poruszanie ustami, dezaprobata, zgoda, przytakiwanie, kręcenie głową z niedowierzaniem, z przyzwoleniem.

Ileż to rzeczy jesteśmy w stanie przedstawić bez konkretnego słownictwa migowego.

Czytanie książki, pisanie, spanie. 

A każdą z tych czynności można pokazać na różne sposoby. Inaczej przecież 'czyta się' książkę, inaczej gazetę, a jeszcze inaczej wiadomość na smartfonie. I właśnie w taki sposób trzeba obserwować otoczenie, a później sprawno- sprytnie klonować takie zachowania. 

Naśladownictwa ciąg dalszy

Obserwowanie zachowania zwierząt, typowych ruchów. Znane bojowe zachowanie goryla, byka. Skradanie się lwa, lot orła. To takie klasyki. 

Warto uczyć się od takich stworzaków, bo w PJM możemy stać się wszystkim, kim albo czym akurat potrzeba. 

Więcej tutaj  To, co masz, to, co umiesz, czyli język migowy bez znaków

Podtytuł: 'Wyjątkowe filmy, wyjątkowi aktorzy'.

Tak jak powiedział jeden z moich Głuchych znajomych. Porada na temat wzbogacenia słownictwa, a tak naprawdę poszerzania granic swojej wyobraźni: 'Oglądaj filmy przyrodnicze, obserwuj życie zwierząt, poszukaj ich cech charakterystycznych. Staraj się odwzorować ich ruchy'.

Emocje

Ojoj, niemówiące jeszcze dzieciaczki. Ileż to w necie jest filmików z ich reakcjami. Wyraźne, bogate w treść, przejaskrawione i przez to tak dobrze zrozumiałe w każdym miejscu na ziemi.

I to również trzeba obserwować i naśladować :)

Niektóre emocje można pokazać bardzo wyraźnie i jednoznacznie. 

Radość, zakłopotanie, smutek, zmartwienie, strach, zniecierpliwienie, gniew, zdenerwowanie, strzelenie focha, opiekuńczość, odrzucenie.

Więcej o emocjach, potrzebie ich wyrażania i nauce pokazywania tych 'nowych' dla nas. Patrz tutaj   To, co masz, to, co umiesz, czyli język migowy bez znaków

Podtytuł: 'Nauka tego, co oduczone'.

Czas- wolno i szybko

Można bębnić palcami o stół spokojnie albo nerwowo, wolniej i szybciej. Tak samo z ukazywaniem historii o skradającym się drapieżniku i już atakującym swoją ofiarę. Inna dynamika, a mimika to już w ogóle. Migasz w funkcji slow, normalnym tempem albo w razie potrzeby uruchamiasz funkcję fast. 

Kształty, wielkość i rysowanie w powietrzu

A jakie kształty jesteśmy w stanie pokazać? Na przykład okrągłe lub podłużne kolczyki? A jak kolczyki, to pewnie pokażemy przy uchu.

Gdyby to miała być bransoletka, to na przegubie ręki. A pierścionek czy naszyjnik?

Potrafimy narysować jakiś przedmiot w powietrzu, jego zbliżony kształt? Kółko, kwadrat? Kształt gruszki? Kartki? Okularów? Niektórzy piszą w powietrzu cyfry.

A od dzieci możemy się nauczyć jak pokazać, że coś jest duże albo maleńkie, kotek na przykład.

Liczycie, ile dodatkowych słów i zwrotów można pokazać bez znajomości konkretnych znaków migowych? 

Chociaż, może akurat z jakimś 'migiem' się wstrzelimy, byle dobrze i w odpowiednim kontekście. Zawsze możemy przecież powiedzieć, że ciągle się uczymy ;)

Czy okaże się to VV przez wielkie 'V? Kto wie, ale może to być całkiem udane podejścia do tematu migania obrazowego. A naprawdę warto stosować jego elementy w praktyce, tak jak to od wielu lat robią osoby niesłyszące. 

Podpatrujcie, obserwujcie, przyswajajcie, 'klonujcie'.

Udanego przebywania ;)

Słowniczek 3/3- co Cię interesuje?

Porozmawiaj ze znawcą, specjalistą, pasjonatem, a okaże się, że zwykły temat, pojęcie można rozwinąć na wiele sposobów, rozmawiać o nim godzinami, używając przy tym wyrażeń nowych, niespotykanych. Każda dziedzina ma swoje słownictwo, akcesoria, strój nawet. Wędki, koziki, poziomice, alkoholomierze, cyrkle, piszczałki, rysiki, uchwyty do wyciągania gorących słoików. I ucz się teraz tego wszystkiego, do czego to służy, jak to działa itd. Powodzenia :)

I na każdy z tych tematów można pomigać, a wielu słów, tych specjalistycznych w słownikach nie uświadczysz. A o fizyce kwantowej? Też można. Jest matematyczny język migowy, informatyczny, artystyczny, gamingowy. Co dziedzina, to nowe pojęcia i nowe znaki i zazwyczaj są one rozumiane przez grupy, które się nimi posługują. Znawcy, pasjonaci, specjaliści.

Co Cię interesuje? I niech to będzie słowniczek numer trzy, taki specjalistyczny. Tu już, oprócz żmudnych poszukiwań w necie, bo czasami się uda coś znaleźć, trzeba zaczerpnąć wiedzy od niesłyszących znawców określonego tematu.  

Zacznę od kilku przykładów, takich, które w miarę łatwo można odszukać. Przy okazji opowiem o trzecim sposobie zapisywania ciszy, który ma nawet poważną nazwę, SignWriting.

Medycyna

bóle wszelakie, kaszle różnego typu, zapalenia, złamania, możliwe schorzenia, lekarze różnych specjalizacji , przyrządy i maszyneria, których używają

Z nazwami akcesoriów jest tak...często Głusi po prostu opisują ich budowę i działanie, a rzadziej literują polską nazwę.

Biznes

giełda, aktywizacja zawodowa, innowacja, mikrogranty, pesel, regon, statystyka, inicjatywa społeczna

To dopiero początek początku.

Zazwyczaj stosuje się połączenia znanych znaków, wymyśla się też nowe, jak na przykład 'blik'.

Religia

bazylika, beatyfikacja, ekumenizm, ikona, litania, katedra, nazwy różnych wyznań i słownictwo przez nich używane

Wiadomo, niesłyszący z różnych grup religijnych stosują rozpowszechnione w swoich kręgach znaki migowe.  Niekoniecznie też znają słownictwo spoza innej społeczności. 

Jest jeszcze sport, polityka, podróże, kulinaria, sztuka, przyroda....

Mnóstwo słów i zwrotów. Weźmy sport: różne nazwiska, dyscypliny, zasady, nazewnictwo zawodników, imprez, miejsc, sprzętu sportowego. 

I co...masz już swój pomysł na taki słowniczek?

A teraz czas na innowację, znaną od 1974 roku :)

Jak zapisać ciszę- sposób 3.

SignWriting to inaczej mówiąc, graficzny zapis znaków migowych. Stosuje się w nim kreski, strzałki, odwzorowuje mimikę twarzy i postawę ciała. Ma to sens, bo przecież język migowy to przekaz wizualno- przestrzenny. Dwa poprzednie sposoby zapisu ciszy są dosyć pomocne, ale jednak linearne, nieikoniczne. Natomiast trzeci może być z łatwością przyswojony przez obie grupy, Głuchych i słyszących, bo bazuje na ilustracjach, rysunkach. Użyłbym nawet określenia- piktogramach. 

Podam teraz kilka przykładów, zasad SW. Więcej szczegółów i ćwiczeń można znaleźć w książce Zapisać ciszę. Podręcznik do nauki języka migowego z wykorzystaniem zapisu SignWriting.

Zasada podstawowa- zapisujesz znak, tak jak widzisz swoje ręce, czyli z perspektywy osoby migającej. 

Uwaga! Jeżeli czytasz wpis z poziomu telefonu, to możliwe, że konieczne będzie skorzystanie z opcji Wyświetl wersję na komputer, żeby mieć dostęp do wszystkich ikonek.

SW- podstawowe symbole, ręka w pionie, czyli równolegle do ściany

Jak nie ma ściany, to należy ją sobie wyobrazić.

A

 wewnętrzna część dłoni skierowana do ciała

 zewnętrzna część dłoni skierowana do ciała

dłoń ułożona bokiem do ciała

B

wewnętrzna część dłoni skierowana do ciała

zewnętrzna część dłoni skierowana do ciała

dłoń ułożona bokiem do ciała

Możemy zapisać w SW wyraz 'baba' 

Z

wewnętrzna część dłoni skierowana do ciała

zewnętrzna część dłoni skierowana do ciała

dłoń ułożona bokiem do ciała

Do kwadratu dodana jest kreska, obrazująca palec.

5

wewnętrzna część dłoni skierowana do ciała

zewnętrzna część dłoni skierowana do ciała

dłoń ułożona bokiem do ciała

Dodatkowe pięć palców. Kciuk jest raz z lewej raz z prawej strony, zależnie od układu dłoni.

O

wewnętrzna część dłoni skierowana do ciała

zewnętrzna część dłoni skierowana do ciała

dłoń ułożona bokiem do ciała

Trzy palce. 

'baobab' 

SW- podstawowe symbole, ręka w poziomie, czyli równolegle do podłogi

A

wnętrze dłoni skierowane do góry

wierzch dłoni skierowany w górę

kant dłoni skierowany w dół

B

Z

5

O

W zapisie pojawia się 'biały pasek' przecinający 'litery' na pół. 

SW w działaniu- jak ukazać ruch

A teraz kilka słów i zwrotów. Na bieżąco podam niezbędne wyjaśnienia, jednak to tylko zasygnalizowanie tematu. Jeżeli ktoś chce bardziej przysiąść do tej metody, to warto sięgnąć do publikacji, o której wspomniałem.

wiosna- głowa z przyjazną mimiką, może być uśmiech. Ruch równoległy do ciała zapisywany jest za pomocą podwójnej strzałki. Grot strzałki odwzorowujący prawą rękę zamalowany jest na czarno. Zawijas to nic innego jak zwinięcie dłoni w niepełną pięść. Widać w nim 'biały pasek', ręka w nadgarstku ułożona jest więc równolegle do podłoża. Biała kropka oznacza pstryknięcie. Oczywiście, tak jak pokazuje strzałka, ruch odbywa się w górę, z prawej strony twarzy.  Pstryknięcie wszystkimi palcami do układu P5.

dobry- ruch poziomy, równoległy do podłogi zapisywany jest za pomocą pojedynczej strzałki. Zwracam uwagę, jaki kolor ma grot, czarny, czyli odnosi się do migania prawą ręką. Prawe O, PO, ustawione kantem do przodu.

deszcz- równoczesny ruch obu rąk w górę lub w dół zaznaczamy za pomocą 'łuku' pomiędzy dłońmi. 'Łapki' są czarne, więc wierzchy dłoni skierowane są w górę. 'Biały pasek' w symbolach oznacza, że ręce są ułożone równolegle do podłogi. Strzałki podwójne? Tak, to ruch wykonywany góra- dół. Czarny grot, dłoń prawa. Biały grot, dłoń lewa. A podwojenie strzałek wskazuje, że ruch wykonujemy dwa razy.

droga- mamy równoczesny ruch obu rąk do przodu, jest 'łuk' pomiędzy dłońmi. Prawa i lewa w układzie B. 'Biały pasek'? Ręce równolegle do podłoża. Symbole biało- czarne? Kantem w dół. Czarny i biały grot, strzałka pojedyncza? Prawa i lewa dłoń przesuwają się jednocześnie do przodu.

mgła- ruch okrężny równoległy do ciała, strzałki podwójne. Dwa groty, wykonać należy dwa okręgi każdą ręką. Migamy przed twarzą, przecież przez mgłę niewiele widać. Na rysunku głowy jako istotny element zaznaczone są oczy. Dłonie w układzie 5, kolor czarny, równolegle do ściany, wierzchy skierowane do ciała. Czarne groty, dłoń prawa. Białe, dłoń lewa.

plac- tak oznacza się ruch okrężny w poziomie, równolegle do podłoża. Układ B, wierzchem do góry. 

niebezpieczny- to przykład ruchu okrężnego w pionie. Obie dłonie w układzie C wykonują jednoczesny ruch w pionie. Zwracam uwagę na 'biały pasek' oraz czarne i białe, podwójne groty strzałek. Co to znaczy? To takie mini zadanie:)

SW w działaniu- jak pokazać znaki oznaczające kontakt

Warszawa-oznacza dotyk. Pogrubiona linia wskazuje na ramiona/uda. Dotyk z lewej do prawej, na wysokości klatki piersiowej. Dłoń w układzie A z lekko odstającym kciukiem.

kobieta- oznacza uchwyt. Przy rysunku głowy jest odwzorowany symbol ucha. Kciuk i palec wskazujący chwytają ucho. Pozostałe palce odstające. Symbol dłoni czarno- biały. Czyli? Ułożenie bokiem do ciała. 

szopka-  oznacza układ dłoni/ palców zazębiających, splatających się ze sobą.

umieć- oznacza uderzenie. Prawa część czoła. Tam należy lekko uderzyć dłonią w układzie B.

zdrowie- oznacza muśnięcie. Jednoczesne, dwukrotne muśnięcie brzucha, obiema dłońmi. 

kawa- oznacza pocieranie. Prawa dłoń z odstającym kciukiem i małym palcem pocierają lewą dłoń w układzie A. 

I co? Podoba się SignWriting? Może to jest właśnie ten najfajniejszy sposób zapisywania ciszy? 

Wybór zostawiam tobie :) 

SW- kilka ćwiczeń

A na zakończenie zadanie do odczytania:

   

Udanego przebywania ;)